Newsletter prawny

Finanse

21-12-2015

Dnia 1 stycznia 2016 r. wejdzie w życie ustawa z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy – Kodeks Cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z dnia 9 listopada 2015 roku, poz. 1830; dalej: Ustawa Zmieniająca).

Ustawa Zmieniająca ma na celu zapewnienie zgodności ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. poz. 403; dalej: Ustawa o transakcjach handlowych) z przepisami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych (Dz. Urz. UE L 48 z 23.02.2011, str. 1), a także ujednolicenie i uproszczenie systemu naliczania odsetek w całym obrocie cywilnoprawnym.
 
Ustawa Zmieniająca w Ustawie o transakcjach handlowych wprowadza (wynikający wprost z w/w dyrektywy 2011/7/UE) mechanizm naliczania odsetek za opóźnienie, zgodnie z którym odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych stanowią sumę stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego (dalej: stopa referencyjna NBP) i 8 punktów procentowych (dodany do Ustawy o transakcjach handlowych art. 4 pkt 3)).
 
W Ustawie Zmieniającej przyjęto także, iż stopa referencyjna NBP stanowiąca podstawę naliczenia odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych obowiązująca w dniu 1 stycznia ma zastosowanie do dnia 30 czerwca tego roku, natomiast stopa referencyjna NBP obowiązująca w dniu 1 lipca ma zastosowanie do dnia 31 grudnia tego roku (dodany do Ustawy o transakcjach handlowych art. 11b). Ustawa Zmieniająca przewiduje ponadto, iż minister właściwy do spraw gospodarki będzie ogłaszał, w drodze obwieszczenia w „Monitorze Polskim” wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych (dodany do Ustawy o transakcjach handlowych art. 11c).
 
Ustawa Zmieniająca w zakresie transakcji handlowych wyłącza stosowanie regulacji ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (dalej: Kodeks Cywilny) dotyczącej odsetek za opóźnienie – tj. art. 481 § 2 Kodeksu Cywilnego (dodany do Ustawy o transakcjach handlowych art. 4a). Do transakcji handlowych będą miały natomiast zastosowanie przepisy Kodeksu Cywilnego dotyczące odsetek maksymalnych, wówczas gdy strony ustalą w umowie odsetki wyższe niż przewidziane zgodnie z Ustawą o transakcjach handlowych.
 
W Ustawie o transakcjach handlowych zmieniono ponadto przesłankę warunkującą możliwość wydłużenia terminu zapłaty powyżej 60 dni oraz ustalenia terminu na przeprowadzenie badania zgodności towaru lub usługi z umową – poprzez zastąpienie przesłanki sprzeczności ze społeczno - gospodarczym celem umowy i zasadami współżycia społecznego - przesłanką rażącej nieuczciwości wobec wierzyciela (art. 7 ust. 2 Ustawy o transakcjach handlowych). Jednocześnie Ustawa Zmieniająca, w dodanym do Ustawy o transakcjach handlowych art. 11a, doprecyzowała znaczenie pojęcia „rażącej nieuczciwości”.
 
W Ustawie o transakcjach handlowych wprowadzono również przepis zgodnie z którym dłużnik i wierzyciel nie mogą uzgadniać terminu doręczenia faktury lub rachunku (dodany do Ustawy o transakcjach handlowych art. 8a).
 
Ustawa Zmieniająca w Ustawie o transakcjach handlowych wprowadza także możliwość ustalenia w umowie harmonogramu płatności w ratach, pod warunkiem że ustalenie takie nie będzie rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela (zmieniony art. 11 Ustawy o transakcjach handlowych).
 
Zmiany w Kodeksie Cywilnym wprowadzają mechanizm naliczania odsetek cywilnych w oparciu o stopę referencyjną NBP, przyjmując, iż odsetki ustawowe (kapitałowe) będą równe stopie referencyjnej NBP i 3,5 punktów procentowych, natomiast odsetki za opóźnienie będą równe stopie referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych (zmiana odpowiednio art. 359 § 2 oraz art. 481 § 2 Kodeksu Cywilnego). Ponadto w Kodeksie Cywilnym Ustawa Zmieniająca wprowadza mechanizm ustalania odsetek maksymalnych w oparciu o stopę referencyjną NBP, a nie jak dotychczas o stopę lombardową. Ustawa Zmieniająca przyjmuje bowiem, iż maksymalne odsetki wynikające z czynności prawnych oraz maksymalne odsetki ustawowe za opóźnienie będą stanowiły dwukrotność wysokości odpowiednio odsetek kapitałowych i odsetek za opóźnienie.
 
Zmiany wprowadzone w innych ustawach niż w/w mają charakter doprecyzowujący i dostosowujący.  
 
W zakresie przepisów przejściowych dodać należy, że Ustawa Zmieniająca przewiduje, iż do transakcji handlowych zawartych przed dniem 1 stycznia 2016 r. zastosowanie będą miały przepisy dotychczasowe. Ponadto przepisy dotychczasowe będą miały zastosowanie także do transakcji handlowych zawieranych w wyniku przeprowadzenia postępowań o udzielenie zamówienia publicznego wszczętych przed dniem 1 stycznia 2016 r. (art. 55 Ustawy Zmieniającej).  
 
Zgodnie z art. 57 Ustawy Zmieniającej - Ustawa Zmieniająca wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2016 r., z wyjątkiem art. 50, art. 51 i art. 54, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
 
Pełną treść Ustawy Zmieniającej zamieszczamy poniżej ->