Newsletter prawny

Finanse

28-12-2016

Dnia 1 marca 2017 r. (z wyjątkami) wejdzie w życie ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z dnia 2 grudnia 2016 r., poz. 1947; dalej: Ustawa).

Ustawa ma na celu utworzenie Krajowej Administracji Skarbowej (dalej: KAS). Zauważyć należy, że obecnie (do wejścia w życie Ustawy) administracja podatkowa i celna jest zorganizowana jako struktura rozproszona w postaci trzech niezależnych pionów: administracji podatkowej (izby skarbowe i urzędy skarbowe), Służby Celnej (izby celne i urzędy celne oraz oddziały celne) oraz kontroli skarbowej (urzędy kontroli skarbowej). Organizacja tej struktury jest dotychczas uregulowana w odrębnych ustawach: o urzędach i izbach skarbowych, o Służbie Celnej, o kontroli skarbowej oraz o administracji podatkowej. Ustawa powołuje jednolitą organizację Krajowej Administracji Skarbowej podporządkowaną ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych.
 
Zgodnie z Ustawą - KAS stanowi wyspecjalizowaną administrację rządową wykonującą zadania z zakresu realizacji dochodów z tytułu podatków, należności celnych, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, ochrony interesów Skarbu Państwa oraz ochrony obszaru celnego Unii Europejskiej, a także zapewniającą obsługę i wsparcie podatnika i płatnika w prawidłowym wykonywaniu obowiązków podatkowych oraz obsługę  i wsparcie przedsiębiorcy w prawidłowym wykonywaniu obowiązków celnych. W ramach KAS wyodrębnia się Służbę Celno-Skarbową, będącą jednolitą i umundurowaną formacją, którą tworzą funkcjonariusze (art. 1 ust. 2 i 3 Ustawy).
 
Do najważniejszych zadań KAS wskazanych w art. 2 ust. 1 Ustawy należy m. in.:
  1. realizacja dochodów z podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, jak również innych należności, na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem podatków i należności budżetowych, w zakresie których właściwe są inne organy;
  2. realizacja dochodów z należności celnych oraz innych opłat związanych z przywozem i wywozem towarów;
  3. realizacja polityki celnej wynikającej z członkostwa w unii celnej Unii Europejskiej;
  4. obejmowanie towarów procedurami celnymi i regulowanie sytuacji towarów związanych z przywozem i wywozem towarów;
  5. zapewnienie obsługi i wsparcia podatnika i płatnika w prawidłowym wykonywaniu obowiązków podatkowych oraz obsługi i wsparcia przedsiębiorcy w prawidłowym wykonywaniu obowiązków celnych;
  6. wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wykonywanie zabezpieczenia należności pieniężnych;
  7. rozpoznawanie, wykrywanie i zwalczanie przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych, zapobieganie tym przestępstwom i wykroczeniom oraz ściganie ich sprawców.
 
 
Zgodnie z art. 11 Ustawy - organami KAS są:
  1. minister właściwy do spraw finansów publicznych;
  2. Szef Krajowej Administracji Skarbowej;
  3. dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej;
  4. dyrektor izby administracji skarbowej;
  5. naczelnik urzędu skarbowego;
  6. naczelnik urzędu celno-skarbowego.
Organy Krajowej Administracji Skarbowej będą realizować zadania i funkcje przede wszystkim organów podatkowych, organów celnych, organów egzekucyjnych oraz finansowych organów postępowania przygotowawczego.
 
Szef KAS podlega Ministrowi Finansów. Szef KAS będzie realizował zadania, które obecnie wykonuje Szef Służby Celnej, Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej, Generalny Inspektor Informacji Finansowej, a także dotychczasowe zadania ministra do spraw finansów publicznych, w szczególności w zakresie w jakim nadzoruje on administrację podatkową. Zgodnie z art. 14 Ustawy - do zadań Szefa Krajowej Administracji Skarbowej należy m. in.:
  1. nadzór nad działalnością dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, dyrektorów izb administracji skarbowej, naczelników urzędów skarbowych, naczelników urzędów celno-skarbowych, dyrektora Krajowej Szkoły Skarbowości, dyrektora Centrum Informatyki KAS oraz dyrektorów właściwych w sprawach KAS komórek organizacyjnych w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw finansów publicznych;
  2. kształtowanie polityki kadrowej i szkoleniowej w jednostkach organizacyjnych KAS;
  3. realizacja budżetu państwa w zakresie ustalonym dla KAS;
  4. nadzorowanie, koordynowanie i wykonywanie czynności w ramach szczególnych uprawnień organów KAS i funkcjonariuszy, polegających m.in. na: uzyskiwaniu, gromadzeniu, przetwarzaniu i wykorzystywaniu m.in. informacji i danych osobowych podmiotów podlegających kontroli oraz podmiotów, co do których zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, uprawnieniu do prowadzenia obserwacji, stosowania kontroli operacyjnej czy pozyskiwania danych telekomunikacyjnych;
  5. rozpoznawanie, wykrywanie i zwalczanie przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych, zapobieganie tym przestępstwom i wykroczeniom oraz ściganie ich sprawców, w zakresie określonym w ustawie z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy;
  6. rozpoznawanie, wykrywanie i zwalczanie wskazanych przestępstw określonych w Kodeksie karnym oraz ściganie ich sprawców, jeżeli zostały ujawnione przez KAS;
  7. rozpoznawanie, wykrywanie i zwalczanie przestępstw korupcyjnych popełnionych przez osoby zatrudnione lub pełniące służbę w KAS oraz zapobieganie tym przestępstwom i ściganie ich sprawców;
  8. wykonywanie kontroli celno-skarbowej w zakresie prawidłowości i prawdziwości składanych oświadczeń o stanie majątkowym przez osoby zatrudnione w jednostkach organizacyjnych KAS oraz funkcjonariuszy;
  9. przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
  10. koordynowanie kontroli celno-skarbowych wykonywanych przez naczelników urzędów celno-skarbowych;
  11. audyt gospodarowania środkami pochodzącymi z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegającymi zwrotowi środkami z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA);
  12. współpraca z właściwymi organami innych państw oraz organizacjami międzynarodowymi i instytucjami międzynarodowymi;
  13. prowadzenie działalności analitycznej, prognostycznej i badawczej dotyczącej zjawisk występujących we właściwości KAS oraz analizy ryzyka.
Szef Krajowej Administracji Skarbowej wykonuje zadania przy pomocy zastępców Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, dyrektorów izb administracji skarbowej, naczelników urzędów skarbowych, naczelników urzędów celno-skarbowych, dyrektora Krajowej Szkoły Skarbowości, dyrektora Centrum Informatyki KAS oraz dyrektorów komórek organizacyjnych urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych.
 
Do zadań dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej należy m. in. (art. 22 Ustawy):
  1. zapewnianie jednolitej i powszechnie dostępnej informacji podatkowej i celnej, w tym jej przetwarzanie i udostępnianie;
  2. prowadzenie spraw dotyczących interpretacji indywidualnych przepisów prawa podatkowego;
  3. prowadzenie działalności informacyjnej i edukacyjnej w zakresie przepisów prawa podatkowego i celnego;
  4. realizacja polityki kadrowej i szkoleniowej w Krajowej Informacji Skarbowej;
  5. identyfikowanie obszarów zagrożeń mogących mieć wpływ na prawidłowość wykonywania obowiązków podatkowych i celnych.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wykonuje zadania przy pomocy Krajowej Informacji Skarbowej.
 
Do zadań dyrektora izby administracji skarbowej należy m. in. (art. 25 Ustawy):
  1. nadzór nad działalnością naczelników urzędów skarbowych i naczelników urzędów celno-skarbowych, z wyłączeniem nadzoru nad czynnościami zastrzeżonego dla Szefa Krajowej Administracji Skarbowej;
  2. rozstrzyganie w drugiej instancji w sprawach należących w pierwszej instancji do naczelników urzędów skarbowych lub naczelników urzędów celno-skarbowych, z wyjątkiem spraw, o których mowa w art. 83 ust. 1 Ustawy;
  3. rozstrzyganie w pierwszej instancji w sprawach określonych w odrębnych przepisach;
  4. wykonywanie czynności audytowych;
  5. wykonywanie audytu, o którym mowa w art. 95 ust. 1 pkt 2–6 Ustawy;
  6. ustalanie i udzielanie dotacji przedmiotowych dla przedsiębiorców oraz analizowanie prawidłowości ich wykorzystywania w zakresie określonym przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.
Dyrektor izby administracji skarbowej wykonuje swoje zadania przy pomocy izby administracji skarbowej.
 
Do zadań naczelnika urzędu skarbowego należy m. in. (art. 28 Ustawy):
  1. ustalanie, określanie, pobór podatków, opłat i niepodatkowych należności budżetowych oraz innych należności na podstawie odrębnych przepisów;
  2. pobór należności celnych oraz innych opłat, związanych z przywozem i wywozem towarów;
  3. wykonywanie zadań wierzyciela należności pieniężnych;
  4. wykonywanie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wykonywanie zabezpieczenia należności pieniężnych;
  5. zapewnienie obsługi i wsparcia podatnika i płatnika w prawidłowym wykonywaniu obowiązków podatkowych;
  6. prowadzenie ewidencji podatników i płatników;
  7. wykonywanie kontroli podatkowej oraz czynności sprawdzających;
  8. rozpoznawanie, wykrywanie i zwalczanie przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych, zapobieganie tym przestępstwom i wykroczeniom oraz ściganie ich sprawców, w zakresie określonym w Kodeksie karnym skarbowym;
  9. rozpoznawanie, wykrywanie i zwalczanie przestępstw określonych w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, zapobieganie tym przestępstwom oraz ściganie ich sprawców;
  10. wykonywanie kar i środków karnych oraz wykonywanie zabezpieczania kar i środków karnych, w zakresie określonym w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny oraz w Kodeksie karnym skarbowym.
Naczelnik urzędu skarbowego wykonuje swoje zadania przy pomocy urzędu skarbowego.
 
Do zadań naczelnika urzędu celno-skarbowego należy m. in. (art. 33 Ustawy):
  1. wykonywanie kontroli celno-skarbowej;
  2. ustalanie i określanie podatków, opłat i niepodatkowych należności budżetowych oraz innych należności na podstawie odrębnych przepisów;
  3. rozstrzyganie w drugiej instancji w sprawach, o których mowa w art. 83 ust. 1 Ustawy;
  4. prowadzenie urzędowego sprawdzenia;
  5. obejmowanie towarów procedurami celnymi oraz wykonywanie innych czynności przewidzianych przepisami prawa celnego;
  6. wymiar należności celnych i podatkowych oraz innych opłat, związanych z przywozem i wywozem towarów;
  7. prowadzenie w pierwszej instancji postępowań w sprawach celnych przewidzianych przepisami prawa celnego oraz w sprawach podatkowych związanych z przywozem lub wywozem towarów;
  8. rozpoznawanie, wykrywanie i zwalczanie przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych, zapobieganie tym przestępstwom i wykroczeniom oraz ściganie ich sprawców, w zakresie określonym w Kodeksie karnym skarbowym;
  9. rozpoznawanie, wykrywanie i zwalczanie przestępstw określonych w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, zapobieganie tym przestępstwom oraz ściganie ich sprawców;
  10. rozpoznawanie, wykrywanie i zwalczanie innych przestępstw i wykroczeń w zakresie określonym w uchwalonej ustawie oraz zapobieganie tym przestępstwom i wykroczeniom, a także ściganie ich sprawców, jeżeli zostały ujawnione przez Służbę Celno-Skarbową.
Naczelnik urzędu celno-skarbowego wykonuje swoje zadania przy pomocy urzędu celno-skarbowego.
 
Ustawa wskazuje, iż organy KAS wykonują swoje zadania przy wykorzystaniu Centralnego Rejestru Danych Podatkowych, prowadzonego w systemie teleinformatycznym, który służy w szczególności do gromadzenia oraz przetwarzania danych związanych z obowiązkami wynikającymi z przepisów prawa podatkowego i celnego.
 
W skład KAS wchodzić będą jako jej jednostki organizacyjne (art. 36 i następne Ustawy):
  1. komórki organizacyjne urzędu obsługującego Ministra Finansów;
  2. Krajowa Informacja Skarbowa – jako jednostka organizacyjna, przy pomocy której wykonuje swoje zadania dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej;
  3. izby administracji skarbowej - jako jednostki organizacyjne, przy pomocy których wykonują swoje zadania dyrektorzy izb administracji skarbowej;
  4. urzędy skarbowe - jako jednostki organizacyjne, przy pomocy których wykonują swoje zadania naczelnicy urzędów skarbowych;
  5. urzędy celno-skarbowe wraz z podległymi oddziałami celnymi - jako jednostki organizacyjne, przy pomocy których wykonują swoje zadania naczelnicy urzędów celno-skarbowych;
  6. Krajowa Szkoła Skarbowości – jako jednostka organizacyjna, przy pomocy której wykonuje swoje zadania dyrektor Krajowej Szkoły Skarbowości;
  7. Centrum Informatyki KAS - jako jednostka organizacyjna, przy pomocy której wykonuje swoje zadania Centrum Informatyki KAS.
 
Ustawa zawiera szczegółowe regulacje dotyczące zasad zbierania i wykorzystywania przez organy KAS informacji dotyczących podatników oraz zdarzeń pozostających w związku z powstaniem lub wysokością zobowiązań podatkowych lub należności celnych. Ponadto, Ustawa zawiera szczegółowe regulacje dotyczące zasad prowadzenia przez organy KAS kontroli celno-skarbowej. Wszczęcie kontroli celno-skarbowej będzie następowało z urzędu, na podstawie upoważnienia do przeprowadzenia takiej kontroli udzielonego kontrolującemu. Natomiast w przypadku podejrzenia, że nie są przestrzegane przepisy oraz okoliczności faktyczne uzasadniają niezwłoczne przeprowadzenie kontroli może być ona wszczynana na podstawie okazywanej legitymacji służbowej. Kontrola celno-podatkowa powinna być zakończona bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia jej wszczęcia, przy czym Ustawa przewiduje możliwość przedłużenia okresu trwania kontroli.
Ustawa zawiera również szczegółowe regulacje dotyczące zasad przeprowadzania przez organy KAS audytu oraz czynności audytowych. Ustawa zawiera ponadto szczegółowe regulacje dotyczące szczególnych uprawnień organów KAS oraz funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej. Określone              w Ustawie czynności związane z realizacją zadań KAS mogą być prowadzone również w formie czynności operacyjno-rozpoznawczych, w tym także w sposób niejawny. Wskazane w Ustawie szczególne uprawnienia będą przysługiwały funkcjonariuszom wykonującym czynności operacyjno-rozpoznawcze.
 
Ustawa wchodzi w życie w terminie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 16 listopada 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (art. 279 Ustawy). Ustawa ta rozstrzyga, iż Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 marca 2017 r., z wyjątkiem:
  • art. 13 (dotyczącego powołania Szefa KAS) i art. 15 (dotyczącego prowadzenia przez Szefa KAS w systemie teleinformatycznym listy naczelników i zastępców naczelników urzędów skarbowych), które wchodzą z dniem ogłoszenia,
  • art. 36 ust. 1 pkt 7 i działu III rozdziału 3 (dotyczących Centrum Informatyki KAS), które wchodzą w życie z dniem  1 stycznia 2018 r.
 
Pełną treść Ustawy zamieszczamy poniżej ->